ABD’de kirli gıda ya da suyla bulaşan bir parazitin neden olduğu ‘siklosporiyazis’ salgını büyüyor.
Siklosporiyazis şiddetli ishal, halsizlik ve mide bulantısına neden olabiliyor, belirtiler bir ay sürebiliyor. Genellikle hayati tehlike taşımıyor ve antibiyotikle tedavi ediliyor.
21 Temmuz’da CNBC’nin aktardığına göre Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr.’ın ishal salgınının kontrol edildiğini öne sürmesine rağmen vaka bildirilen eyalet sayısı 30’lardan 45’e yükseldi.
The New York Times’ın aktardığına göre ismini vermek istemeyen iki federal yetkili salgını, Taco Bell’e marul tedarik eden Taylor Farms’la ilişkilendirmişti.
Taylor Farms ülkenin en büyük taze sebze ve meyve üreticilerinden biri, ürünleri birçok süpermarket zincirinde satılıyor.
USA Today’in haberine göre Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) başta 11 bin 500 ek doğrulanmamış ishal vakası duyurdu. 2 bin 500’den fazla vakanın arttığıysa kesinleşti. Michigan’da da 10 binden fazla siklosporiyazis vakası bildirildi.
Federal sağlık kesintileri müdahaleyi zorlaştırıyor mu?
Mümkün. Eyalet ve yerel sağlık daireleri, gıda kaynaklı hastalıkları takip etmek, tespit etmek ve bunlara müdahale etmek için federal fonlara bağımlı.
Gelgelelim bu kurumlar 2026’da talep ettikleri bütçenin yalnızca yaklaşık yüzde 40’ını alabildi.
George Washington Üniversitesi Gıda Güvenliği ve Beslenme Güvenliği Enstitüsü direktörü Barbara Kowalcyk’e göre eyaletler, Covid-19 pandemisinde aldıkları acil federal fonu gelecekteki farklı salgınlara hazırlık için de kullanmıştı. Fakat Kowalcyk fon akışının sona erdiğini ve bunun pek çok personel ve program kesintisine yol açtığını belirtiyor.
Örneğin geçen yaz CDC, Gıda Kaynaklı Hastalıklar Aktif Gözetim Ağı’nı (FoodNet) sessiz sedasız küçültmüş ve ağa üye 10 eyalet için siklosporiyazis vakalarını izleyip kuruma bildirmeyi isteğe bağlı hale getirmişti.
Uzmanlara göre bu eyaletlerin enfeksiyonları bildirmek için hala başka yolları olsa da, bu değişiklik pek çok vakanın sayıma hiç yansımamasına yol açabilir.
İshalin en yaygın belirtileri şunlardır:
- Günde üç veya daha fazla sulu dışkılama
- Ani tuvalete gitme ihtiyacı
- Karın ağrısı ve kramp
- Şişkinlik ve gaz
- Mide bulantısı, bazen kusma
- Halsizlik ve yorgunluk
- İştahsızlık
- Ateş (özellikle enfeksiyon kaynaklı ishallerde)
- Dışkıda mukus veya kan (bazı enfeksiyonlarda ya da bağırsak hastalıklarında görülebilir)
Susuz kalma (dehidrasyon) belirtileri
İshal uzun sürerse vücut sıvı kaybedebilir. Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
- Ağız ve dudaklarda kuruluk
- Yoğun susuzluk hissi
- İdrarın azalması ve koyu renkli olması
- Baş dönmesi
- Gözlerin çökmesi
- Şiddetli halsizlik
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- İshalin 2-3 günden uzun sürmesi
- Yüksek ateş eşlik etmesi
- Dışkıda kan veya siyah renk görülmesi
- Şiddetli karın ağrısı
- Yoğun kusma nedeniyle sıvı alınamaması
- Susuz kalma belirtilerinin ortaya çıkması
- Yaşlılarda, küçük çocuklarda ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde gelişen ishal
İshal sırasında bol su tüketmek, gerekirse eczanelerde satılan oral rehidrasyon solüsyonları kullanmak ve yağlı, baharatlı yiyeceklerden kaçınmak iyileşme sürecine yardımcı olabilir. Ancak antibiyotik veya ishal kesici ilaçlar, neden bilinmeden kullanılmamalıdır.