Ulusal Post - Bazı ev sahiplerinin mevcut kiracılardan yasal artış oranının üzerinde zam istemesi ise kiracı ile ev sahibi arasındaki gerilimi yeniden gündeme taşıdı.

İstanbul'da uzun süredir devam eden kira sorunu eylül ayı öncesinde yeniden kendisini göstermeye başladı. Üniversitelerin yeni eğitim dönemi yaklaşırken öğrencilerin kiralık ev arayışına girmesi, tayinler ve yaz sonunda artan taşınma hareketliliği piyasadaki talebi yükseltti.

Bu yıl tabloyu ağırlaştıran konulardan biri de kentsel dönüşüm. İstanbul genelinde çok sayıda binanın dönüşüm sürecine girmesiyle evlerini geçici olarak boşaltmak zorunda kalan vatandaşlar da kiralık konut arıyor.

Talebin aynı döneme yığılması özellikle merkezi ilçelerde uygun fiyatlı kiralık daire bulmayı giderek zorlaştırıyor.

KENTSEL DÖNÜŞÜM KİRALIK EV TALEBİNİ ARTIRIYOR

İstanbul'da kentsel dönüşüm son dönemde hız kazandı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre temmuz ayı itibarıyla kentin 39 ilçesinde dönüşüm süreci devam eden konut ve iş yerlerinden oluşan bağımsız bölüm sayısı 276 bine ulaştı.

Dönüşümün özellikle Bahçelievler, Kadıköy, Kartal, Beşiktaş, Büyükçekmece ve Maltepe gibi ilçelerde yoğunlaşması dikkat çekiyor.

Binası yıkılacak veya yenilenecek vatandaşların bir bölümü inşaat tamamlanana kadar başka bir eve taşınmak zorunda kalıyor. Bu durum zaten yüksek olan kiralık konut talebinin daha da artmasına neden oluyor.

ÖĞRENCİLER DE EV ARAMAYA BAŞLADI

Eylül ayı öncesindeki bir diğer hareketlilik üniversitelerden geliyor. Kayıt döneminin başlamasıyla İstanbul dışından kente gelen öğrenciler de kiralık daire arayışına girdi.

Kadıköy, Beşiktaş ve Şişli gibi üniversitelere ulaşımın kolay olduğu merkezi ilçelerde talep daha yoğun. Güncel piyasa haberlerinde Beşiktaş'ta geçen yıl yaklaşık 25 bin liraya kiralanan bazı eski 2+1 dairelerin bu yıl 45 bin lira seviyelerine çıktığı aktarılıyor.

Dairenin konumu, yaşı, büyüklüğü ve eşyalı olup olmaması fiyatı ciddi şekilde değiştirirken öğrencilerin daha uygun fiyatlı ilçelere yönelmesi de talebin İstanbul geneline yayılmasına neden oluyor.

EV SAHİPLERİ YASAL SINIRIN ÜZERİNDE ZAM İSTEYEBİLİR Mİ?

Mevcut kiracılar açısından ise durum farklı. Ev sahibi, sözleşme yenileme döneminde istediği oranda zam yapamıyor.

Konut kiralarında yüzde 25'lik geçici zam sınırı 1 Temmuz 2024'te sona erdi. Bu tarihten sonra kira artışlarında yeniden 12 aylık TÜFE ortalaması esas alınmaya başlandı.

Ağustos 2026'da yenilenen kira sözleşmeleri için uygulanabilecek artış oranının üst sınırı yüzde 31,90 olarak belirlendi.

Örneğin aylık 20 bin lira kira ödeyen bir kiracıya ağustos ayında yüzde 31,90 oranında artış uygulanması halinde yeni kira 26 bin 380 liraya çıkıyor.

Ev sahibinin yalnızca "bölgedeki kiralar yükseldi" gerekçesiyle yıllık yenilemede bu oranın üzerinde tek taraflı zam uygulaması mümkün değil. Ancak beş yılı aşan kira ilişkilerinde kira bedelinin yeniden belirlenmesine ilişkin farklı hukuki hükümler devreye girebiliyor.

YENİ KİRACI İLE MEVCUT KİRACI ARASINDAKİ FARK BÜYÜDÜ

İstanbul'daki kira tartışmasının en önemli nedenlerinden biri de aynı apartmanda yeni kiraya verilen daire ile yıllardır aynı evde yaşayan kiracının ödediği bedel arasındaki fark.

Yeni kiraya çıkarılan konutlarda fiyat serbestçe belirlenirken mevcut sözleşmelerde yıllık artış belirli kurallara bağlı. Piyasa kiralarının hızla yükseldiği dönemlerde iki rakam arasındaki makas açılıyor.

Bu durum bazı ev sahiplerini mevcut kiracının kirasını piyasa seviyesine çıkarmaya yöneltirken kiracılar ise yasal artış sınırını hatırlatıyor.

Eylül ayıyla birlikte öğrencilerin İstanbul'a gelişi ve kentsel dönüşüm nedeniyle oluşan geçici konut ihtiyacının devam etmesi, kiralık ev piyasasındaki hareketliliğin bir süre daha gündemde kalacağını gösteriyor.